ايشان را * ( وَلا لِيَهْدِيَهُمْ ) * و نه اينكه راه نمايد ايشان را * ( سَبِيلًا ) * راهى كه به حق باشد كه آن ايمانست بلكه ايشان را در وادى خذلان و ضلالت بگذارد و يا راه جنت بايشان ننمايد كقوله وَلا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقاً إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ و نزد زجاج و فرا مراد ايمان ايشانست به موسى و كفر ايشان بعد از موت او و بعد از آن ايمان ايشان بعزيز پس كفر ايشان بعيسى و بعد از آن ازدياد كفر ايشان بانكار محمد صلَّى اللَّه عليه و آله و نزد حسن مراد به اينها طائفهء از اهل كتاب بودند كه ارادهء تشكيك نفرى كردند از اصحاب رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و به جهت آن اظهار ايمان كردند در حضور ايشان و بعد از آن گفتند كه شبههء ما را عارض شده در امر محمد صلَّى اللَّه عليه و آله و نبوت او پس اظهار كفر كردند و بر آن ثبات ورزيدند تا مردند و ذلك قوله تعالى وَقالَتْ طائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْه النَّهارِ وَاكْفُرُوا آخِرَه و از ابن عباس مرويست كه در اين آيه داخلست هر منافقى كه در عهد رسول صلَّى اللَّه عليه و آله بود خواه در بر و خواه در بحر و اينقول اصح اقوال است و مؤيد اينست كه بعد از اين مىفرمايد كه * ( بَشِّرِ الْمُنافِقِينَ ) * بشارت ده منافقان را بر سبيل تهكم يا خبر گوى بجاى بشارت * ( بِأَنَّ لَهُمْ ) * به آنكه مر ايشان را است * ( عَذاباً أَلِيماً ) * عذابى دردناك * ( الَّذِينَ ) * منافقان آنانند كه * ( يَتَّخِذُونَ الْكافِرِينَ ) * ميگيرند كافران را * ( أَوْلِياءَ ) * دوستان خود * ( مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ) * از غير مؤمنان اسم موصول در محل نصب يا رفع است بر ذم اى ايد الذين يا هم الذين پس بر سبيل انكار ميفرمايد كه * ( أَ يَبْتَغُونَ ) * آيا ميطلبند * ( عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ ) * نزديك كافران يعنى از دوستى ايشان ارجمندى و قوت * ( فَإِنَّ الْعِزَّةَ ) * پس بدرستى كه عزت و ارجمندى * ( لِلَّه ) * مر خداى را است * ( جَمِيعاً ) * همه آن نصب اين بر حال است يعنى در حالتى كه جميع عزت از جانب حضرت عزت است پس متعزز نيست كسى كه وى او را عزيز نگردانيده و او سبحانه عزت را از براى اولياى خود نوشته حيث قال وَلِلَّه الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِه وَلِلْمُؤْمِنِينَ پس عزت غير ايشان نسبت بعزت اولياى او سبحانه هيچ نمينمايد و چون حقتعالى ذكر منافقان كرد و موالات ايشان مر كفار را در عقب آن نهى مينمايد از مجالسة و مخالطهء ايشان و ميفرمايد كه * ( وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ ) * و بدرستى كه خدا فرو فرستاد بر شما اى مؤمنان * ( فِي الْكِتابِ ) * در قرآن بدانكه حقتعالى در مكه آيهء فرستاد با خوض كنندگان و مستهزءان به قرآن نشست و برخاست نكنند و آن آيه اين است كه وَإِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ الايه اينجا در مدينه تذكار آن مىكند و ميگويد كه حقتعالى در مكه قرآن فرستاده بود كه * ( أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ ) * بدرستى كه چون